Qabziyat va magniy

Qabziyat — hazm tizimining eng keng tarqalgan va shu bilan birga eng «indamas» muammolaridan biri. U haqida ovoz chiqarib kam gapirishadi, biroq deyarli har ikkinchi katta yoshli odam unga duch keladi. Rasman qabziyat deb uch sutka va undan ortiq vaqt davomida ich kelmasligi, quruq, bo‘lak-bo‘lak najas va hojatxonadan keyin ichak to‘liq bo‘shamagandek tuyg‘u tushuniladi. Agar bu muntazam takrorlansa, muammoni e’tiborsiz qoldirib bo‘lmaydi: surunkali qabziyat noxush asoratlarga — bavosildan tortib ichak qon ketishigacha olib keladi.

Qabziyatning sabablari ko‘p: kam harakatli turmush tarzi, tolali ovqat va suv yetishmasligi, stress, ba’zi dorilarni qabul qilish. Biroq har doim ham eslanavermaydigan bir omil bor — bu magniy taqchilligi. Bu mineral ichak tonusi va harakatchanligiga bevosita ta’sir qiladi va uning yetishmasligi ko‘pincha «dangasa» hazm ortida turadi.

Magniy organizmdagi 300 dan ortiq biokimyoviy reaksiyalarda ishtirok etadi va ularning katta qismi mushaklar ishi — jumladan, ichakning silliq mushaklari bilan bog‘liq. Magniy yetarli bo‘lganda ichak devori ritmik va uyg‘un ishlaydi. U yetishmaganda mushaklar spazmga uchraydi, peristaltika sekinlashadi va najas qiyinchilik bilan harakatlanadi.

Magniy ichakning normal ishlashi uchun quyidagilarni qiladi:

•ichakni bo‘shashtiradi va spazmlarni kamaytiradi, buning hisobiga najas chiqishga qarab silliq harakatlanadi;

•gazlarning chiqishini yaxshilaydi, dam bo‘lish va og‘irlikni bartaraf etadi;

•najasni yumshatadi, ich bo‘shatishni qulay va og‘riqsiz qiladi;

•ichakni tozalashga yordam beradi — najas dimlanganda to‘planadigan toksinlardan.

Boshqacha aytganda, magniy bir vaqtning o‘zida ikki yo‘nalishda ishlaydi: harakatga to‘sqinlik qiladigan spazmni bartaraf etadi va ayni paytda najasning o‘zini yumshoqroq qiladi.

Magniy turli kimyoviy shakllarda bo‘ladi va ular ichakka ta’siri jihatidan sezilarli farq qiladi. Qabziyat muammosini hal qilishda eng samarali ko‘rsatkichga magniy sitrati ega — aynan shu shaklning ich yumshatuvchi ta’siri eng kuchli.

Bu yerda mexanizm fiziologik va yumshoq. Magniy sitrati osmotik xususiyatga ega: u ichak devorlaridan uning bo‘shlig‘iga suv tortadi. Buning hisobiga:

1.najas suyuqlashadi va yumshaydi — najas quruq va bo‘lak-bo‘lak bo‘lishdan to‘xtaydi;

2.ichak ichidagi massaning hajmi ortadi, bu esa tabiiy ravishda peristaltikani rag‘batlantiradi — ya’ni massani chiqishga surib boradigan mushak qisqarishlarini;

3.spazmga uchragan mushaklar bo‘shashadi va najasning chiqishi silliq hamda og‘riqsiz bo‘ladi.

Bunday yondashuvning «qattiq» surgi dorilaridan farqini ta’kidlash muhim. Ta’sirlantiruvchi surgilar ichakni majburan qistaydi va muntazam qo‘llanganda o‘rganib qolishga olib keladi — ichak o‘zicha ishlashni «unutib qo‘yadi». Magniy sitrati boshqacha ta’sir qiladi: u shilliq qavatni ta’sirlantirmaydi, balki tabiiy ich bo‘shatish uchun fiziologik sharoit yaratadi.

Agar siz hazmni qo‘llab-quvvatlash uchun magniy tanlayotgan bo‘lsangiz, aynan shakliga e’tibor bering. Magniyning organik shakllari — birinchi navbatda sitrat — anorganik shakllarga (masalan, oksid) qaraganda ancha yaxshi so‘riladi. Bu degani, ichak va qonga «ballast» emas, balki ko‘proq faol mineral yetib boradi.

Aynan shu sababli Greenwell magniysi kabi mahsulotlarda sitrat shakli qo‘llaniladi: u yaxshi so‘rilishni yumshoq, oldindan bashorat qilinadigan ich yumshatuvchi ta’sir bilan birlashtiradi. Bu ichak ishiga qattiq aralashuvsiz muntazam ich kelishini yo‘lga qo‘ymoqchi bo‘lganlar uchun qulay.

Magniy sog‘lom hazmning asosiy odatlari bilan birgalikda eng yaxshi ishlaydi:

•Yetarli suv iching. Magniyning osmotik ta’siri faqat suyuqlik yetarli bo‘lganda namoyon bo‘ladi — aks holda ichakka tortish uchun hech narsa qolmaydi.

•Tolali ovqat qo‘shing. Sabzavotlar, mevalar, butun donli mahsulotlar najas hajmini oshiradi va peristaltikani qo‘llab-quvvatlaydi.

•Harakat qiling. Hatto har kungi piyoda yurish ham ichak harakatchanligini rag‘batlantiradi.

•Tartibga rioya qiling. Hojatga bir xil vaqtda borishga harakat qiling, qistovni bostirmang.

Qabziyatda magniy qancha vaqtdan keyin ta’sir qiladi? Magniy sitrati odatda qabul qilingach bir necha soat ichida ta’sir qila boshlaydi, biroq aniq vaqt har bir kishida turlicha bo‘lib, dozaga va ichak holatiga bog‘liq.

Qabziyatda magniyni har kuni qabul qilsa bo‘ladimi? Magniyni fiziologik dozalarda muntazam qabul qilish mumkin, bu ta’sirlantiruvchi surgilardan farqli o‘laroq xavfsizroq. Shunga qaramay, tartib va dozani, ayniqsa surunkali qabziyatda, mutaxassis bilan kelishib olgan ma’qul.

Qabziyatda magniyning qaysi shakli yaxshiroq? Magniy sitrati yaxshi so‘rilishi va osmotik ta’siri hisobiga aynan ich yumshatish uchun eng samarali shakl hisoblanadi.

Magniy yetishmasligi qabziyat sababi bo‘lishi mumkinmi? Ha. Magniy taqchilligi ichak mushaklari tonusini oshiradi va peristaltikani sekinlashtiradi, bu esa qabziyatga olib kelishi mumkin.